Fenomeni mediatik Elvis Naçi dhe rreziku fideist

Nga Klementin Mile 

Deri para një jave nuk e dija fare kush ishte Elvis Naçi. Por zhurma mediatike e jashtëzakonshme rreth personit të tij ia doli të kapërcejë distancat hapësinore dhe kohore e të vijë deri te veshët e mi. E ndoqa Elvis Naçin në dy emisione të llojit debat në televizion, e po ashtu pashë dhe një emision tjetër ku flitej për të, paçka se ai vetë mungonte, dhe sigurisht kam parë mjaft komente, reagime e analiza në rrjetet sociale lidhur me personin dhe tezat e tij.

Imami Elvis Naçi duket ta ketë ndarë thellësisht opinionin publik në mbështetës të bindur dhe kundërshtarë të paepur – çka, në fund të fundit, bën çdo lider i vërtetë. Teza e tij për raportin e gruas me burrin në martesë ka provokuar ndjeshmërinë e shumëkujt: të feministëve, të krishterëve, të myslimanëve, të ateistëve, të konservatorëve, të liberalëve, të ekspertëve, të amatorëve etj. Por këtu nuk dua të merrem me përmbajtjen e mendimit të tij, për të cilën është folur e shkruar shumë. Këtu dua të marr seriozisht thënien e teoricienit të masmedias Marshall McLuhan, sipas të cilit “mediumi është mesazhi”. Kësaj thënieje vlen t’i bashkohet një tjetër, ajo e Niklas Luhmannit se “gjithçka që dimë e dimë nga masmedia”.

Sa më sipër e bën të domosdoshëm dallimin ndërmjet imamit Elvis Naçi dhe fenomenit mediatik Elvis Naçi. Imami Naçi i flet komunitetit të besimtarëve në mënyrë intensive dhe specifike, duke e interpretuar Kuranin sipas teknikave hermeneutike. Imami i bën apel besimit dhe devocionit si rruga drejt kuptimit të së vërtetës. Imami artikulon në hapësirën private, në hapësirën e privuar për të tjerët që nuk i përkasin atij besimi, apo që nuk dëshirojnë t’u binden rregullave dhe ritualit fetar. Fenomeni mediatik Naçi, nga ana tjetër, shfaqet dhe artikulon në hapësirën publike, ku nuk ka të përjashtuar. Prej fenomenit mediatik pritet të flasë në mënyrë ekstensive dhe të përgjithshme, duke mos patur si referencë vetëm Kuranin, por edhe libra të tjerë aspak të shenjtë, të cilët do të sillnin variacion. Gjithashtu nga fenomeni mediatik pritet ta mbështesë artikulimin e së vërtetës jo dhe aq te besimi se sa tek argumentet racionale.

Është e qartë se imami dhe fenomeni mediatik pritet të jenë krejt të ndryshëm, ashtu siç ka një diferencë të pakapërcyeshme ndërmjet vlerave dhe interesave mediatike dhe atyre fetare. Por ajo që ndodhi në studiot televizive e zhgënjeu këtë pritshmëri. Imami Naçi erdhi dhe foli si imam, i bëri apel besimit, jo arsyes. Ai e përputhi imamin me fenomenin mediatik në atë mënyrë që shquhej vetëm ligjërimi i imamit. Imami Naçi, në fakt, bëri detyrën. Ata që nuk ditën ta bëjnë detyrën e tyre qenë gazetarët organizatorë të emisioneve. Ideja e debateve ishte të vendosnin besimin e imamit përkundër arsyes së psikologëve, publicistëve, sociologëve, feministëve etj. Por në vend të arsyes, këta panelistë arritën të formulojnë vetëm fraza retorike, analogji të dobëta dhe shkaqe false. E duke bërë këtë, ekspozuan një asimetri të madhe ndërmjet besimit dhe arsyes, ku kjo e dyta nuk ekzistonte thuajse fare në debat.

Kur sheh të tilla shfaqje mjerane të arsyes të krijohet ideja se e vërteta e çështjes mund të arrihet vetëm përmes besimit. Por kjo mbart rrezikun e fideizmit. Sipas kësaj doktrine epistemologjike arsyeja është e paaftë ta arrijë të vërtetën absolute, çka vetëm besimi mund ta bëjë. Rrjedhimisht, siç thotë dhe filozofi francez Meillasoux, e gjejmë veten në situatën ku një besim i kundërvihet një besimi tjetër, pasi ajo çka përcakton zgjedhjet tona themelore nuk mund të provohet prej arsyes. Fideizmi, ky zhvlerësim i arsyes, paradoksalisht mund të gjenerohet sidomos nga ata që paraqiten si kundërshtarë të besimit: ateistët, skeptikët, nihilistët, humanistët, kritikët e ideologjisë. E përbashkëta e tyre është besimi se “nuk ka të vërteta, por vetëm interpretime”. Por kjo shprehje niçeane, e pasuar nga shpallja e “vdekjes së Zotit”, nuk do të thotë se e vërteta nuk ekziston, por se arsyeja është e pafuqishme për ta zbuluar të vërtetën. E në këtë mënyrë, krijohen premisat filozofike për besimin, që ta pushtojë vendin e lënë bosh nga arsyeja.

Në hapësirën private të xhamisë nuk ka asnjë problem që në rrugën drejt së vërtetës të përdoret si busull besimi i imamit dhe devocioni i tij. Problemi lind kur besimi i imamit, ose i pastorit, ose i domit, shfaqet si busulla e vetme e së vërtetës në hapësirën publike të masmedias. E kjo sepse besimit të patundur të klerikut i vendoset përballë arsyeja e paaftë e “ekspertit”. Rrjedhimisht mendimi, që në hapësirën publike do duhet të ishte i hapur për të marrë forma nga më të ndryshmet, bëhet fideist; ndërkohë që iluminimi (enlightment) i arsyes i lë vendin fetarizimit (enreligement) të arsyes.

Pedagog në UET

Rubrika: Peripatos

Shkruar Nga
More from Enton Palushi

Anri Sala: “The Last Resort”, një model i artit publik

Natyra e dyfishtë e iluminizmit është eksploruar në projektin artistik në “33rd...
Read More

Leave a Reply

Your email address will not be published.