Gjuha amtare në COD, Edmond Tupja: Kur dëgjojmë politikanët të flasin, ka diçka që s’shkon

Studiues të gjuhës dhe kërkues shkencorë nga të gjitha katedrat e gjuhës së universiteteve shqiptare, në Shqipëri, Kosovë e Maqedoni, përkthyes të mirënjohur dhe institucione përgjegjëse janë mbledhur dje në një tryezë të përbashkët për gjuhën amtare, gjendjen e saj sot. Në mjediset e kryeministrisë, tashmë të mësuar me emrin COD, tryeza trajtoi problematika që kanë të bëjnë me shqipen e sotme, sfidat e saj në realitetin globalizues, teknologjik, virtual në administratë…

Dita ndërkombëtare e gjuhës amtare dje është “festuar” zyrtarisht edhe në Shqipëri, por në mjediset e kryeministrisë. Studiues të gjuhës dhe kërkues shkencorë nga të gjitha katedrat e gjuhës së universiteteve shqiptare, në Shqipëri, Kosovë e Maqedoni, përkthyes të mirënjohur dhe institucione përgjegjëse janë mbledhur dje në një tryezë të përbashkët për gjuhën amtare, gjendjen e saj sot. Tryeza trajtoi në mënyrë të zgjeruar problematika që kanë të bëjnë me shqipen e sotme dhe sfidat e saj në realitetin globalizues, teknologjik, virtual, në sferën administrative, politike, mediatike, edukative e kulturore.

Takimi është moderuar nga gjuhëtari Gjovalin Shkurtaj, njohur për kontributin disavjeçar në sociolinguistikë, ku u sollën edhe përvoja të studiuesve të gjuhës nga Tirana, Shkodra, Durrësi, Elbasani, Korça, Vlora dhe Gjirokastra, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë dhe Shoqata e Gjuhësisë Shqiptare, sjellin përvojën e tyre të drejtpërdrejtë në punën me studentët apo kërkimin shkencor, profesorë të Universiteteve të Prishtinës e Prizrenit, Institutit Albanologjik dhe Universiteteve të Shkupit e Tetovës. Duke iu drejtuar mediave në kritikën e tij, gjuhëtari Gjovalin Shkurtaj tha se ato kanë rëndësi edhe më të madhe se sa shkollat në krijimin e modeleve të të folurit. Krahas studiuesve të gjuhës, brenda e jashtë kufijve, pjesëtarë të tryezës me sugjerimet dhe vërejtjet e tyre janë përkthyesit dhe shkrimtarët e mirënjohur, Edmond Tupja e Mira Meksi, shqipërues, si dhe redaktorë të ndryshëm të shtëpive botuese në vend.

Në këtë takim prof. Edmond Tupe tha: “Nëse njerëzit dëgjojnë nga figurat publike të politikës, si kryeministri, i tanishëm ose jo, fjalën “memorie” në vend të fjalës “kujtesë”, këtu ka diçka që s’shkon. Kjo sepse do ta imitojnë njerëzit që e dëgjojnë këtë fjalë prej tij, qoftë edhe pa vetëdije. E njëjta gjë vlen për Berishën e mbi të gjitha Fatos Nanon”. Kritika u bënë edhe për shkresat që dërgohen në administrata, mungesa e shkrimit të germës ë, ç, edukimi i drejtë që në kopshte, shkolla etj. Problem i madh mbetet mungesa e lakimit të emrave të përveçëm, sidomos kur janë emra të huaj, e këto të fundit duhen shkruar si në origjinal apo siç shqiptohen në shqip? Por edhe i foluri dialektor u pa i pranueshëm dhe u kërkua një fjalor i plotë i shqipes duke futur edhe dialektet. Gjatë bisedimit u kërkua dhe u diskutua për raportin e shqipes dhe globalizimit; realitetin virtual, teknologjinë dhe ndikimin e medias në gjuhë; gjuhën në administratën shtetërore dhe në botimet e institucioneve publike e jopublike me karakter zyrtar; gjuhën dhe shkollën; rolin e mediave audiovizive në politikat kombëtare për gjuhën; shtrirjen e standardizimit të gjuhës jashtë Shqipërisë (përtej kufijve) dhe shqipen e sotme si gjuhë të përkthimeve dhe letërsisë artistike.

Dialogu publik për gjuhën iu është lënë ekspertëve, në një tryezë teknike dhe akademike, që vë në dukje aspekte për t’u përmirësuar e propozon zgjidhje konkrete, edhe institucionale, me zërin e atyre që punojnë përditë me gjuhën. Sot, shqipja brenda dhe jashtë kufijve përballet me sfida të qenësishme, ndaj, ruajtja, pastrimi dhe pasurimi i saj janë kërkesa të kohës.

Materiali përfundimtar me të gjitha punimet e zgjeruara të tryezës do t’u kalohet institucioneve përgjegjëse, me sugjerimet konkrete dhe qëndrimin ndaj çështjeve të caktuara të gjuhëtarëve, përkthyesve e studiuesve të gjuhës shqipe në Shqipëri, Kosovë e Maqedoni.

Shkruar Nga
More from Enton Palushi

Rama-Basha: Marrëveshja përfundoi, cili do të jetë vazhdimi?

Largimi i ministrave teknikë nga qeveria i dha fund “pranverës politike” dhe...
Read More