Krim-politikë: Fije që (s)priten! Flasin Shkullaku, Nano dhe Haxhiu

Skandali i Elbasanit, ku policia u tërhoq nga ndjekja e të dyshuarve ka risjellë debatin e lidhjes së krimit me politikën. Simbioza që nisi me transformimin e kriminelëve në “ustallarë” fushatash elektorale, kthimin e borxhit dhe djajtë që dalin gjithmonë nga shishja. Armand Shkullaku: Pushteti aktual e ka një mision të pamundur luftën ndaj krimit. Mustafa Nano: Malavita në këtë vend ka mbrojtje politike. Baton Haxhiu: Drejtësia e rregullon krimin, jo policia

Nga Luljeta Progni

Katër policë u vranë brenda pak minutash më 7 gusht 2009. Fatos Xhani, Kastriot Feskaj, Sajmir Duçkollari dhe Altin Dizdari, u qëlluan për vdekje nga Dritan Dajti, gjatë një operacioni për arrestimin e tij. Ata ranë në pritë pasi aksioni i tyre për kapjen e të shpallurit në kërkim mendohet se ishte dekonspiruar. Ishin shërbëtorë të shtetit që shërbenin në kushte mizerable në raport me çfarë i takon një profesioni të tillë e që paguheshin me një rrogë mujore jo më shumë se 300 euro.

Kanë kaluar tetë vite dhe gjyqi për dënimin e autorit të vrasjes zvarritet ende dyerve të gjykatave. Ata u harruan e të tjera viktima në radhët e policisë, në kushte të ngjashme, e pasuan historinë e humbjes së betejave të policisë me krimin. Kështu vazhdon deri te ngjarja e Elbasanit e pak ditëve më parë, kur një grup policësh u shfaqën të pafuqishëm për t’u përballur me “të fortët” e një bande në Elbasan. Pavarësisht populizmit që vërshoi mbi ta duke i gjykuar sipërfaqësisht, policët nuk e kaluan portën e krimit.

Ata patën frikë se njeriu të cilit i ishin vënë pas, kishte mbështetje te politika, frikë se ai mund të vriste dikë prej tyre, frikë se një ditë do t’i godiste familjen, frikë se do të lirohej

pasi ta arrestonin, e të tjera frikëra në këtë raport të vështirë të policisë më krimin. Ndoshta janë disa nga këto, arsyet për të cilat nuk vepruan policët e aksionit të shumëpërfolur të Elbasanit, duke na dhënë atë pamje të frikshme të dorëzimit të shtetit para krimit. Lidhja e politikës me krimin është me sa duket, e do të vazhdojë të jetë problemi kyç.

Ngjarja e Elbasanit është komentuar gjatë nga media, por edhe nga një pjesë e politikës. Deputeti socialist, Pjerin Ndreu, tha se “ngjarja e Elbasanit është reagim i krimit ndaj vendosmërisë që po tregohet nga policia për ta luftuar atë”. Nuk kuptohet kollaj se ku e pa veprimin deputeti socialist dhe pikërisht për këtë i përgjigjet analisti Mustafa Nano. “Ajo që ne dimë mbi Elbasanin është tjetër, është që një duzinë policësh nuk patën këllqe të ndalojnë një person të vetëm. Pse? Mendja ta thotë se ky i fundit i ka shpatullat e ngrohta. Shpjegim tjetër nuk ka”, thekson analisti Nano.

Për të njëjtën ngjarje, analisti Baton Haxhiu, thotë për MAPO se është veçse një episod por analiza i kapërcen kufijtë e Shqipërisë për t’u shtrirë në Ballkan, atje ku sipas analistit “infrastruktura kriminale historikisht është e fortë, elastike, shumë shpesh bartës të identitetit kombëtar dhe shumë shpesh këto struktura fuqizohen dhe përdoren nga fuqitë botërore për ta trazuar rajonin”.

I drejtpërdrejtë në komentin e tij po për MAPO-n është analisti Armand Shkullaku, i cili mendon se pushteti aktual nuk mund ta luftojë krimin sepse është i kapur nga krimi.

“Kam frikë se pushteti aktual këtë luftë e ka një mision të pamundur. Jo se shteti është më i dobët se krimi, por sepse shteti është i kapur prej krimit. Sot nuk ka asnjë grup kriminal që të mos veprojë në bashkëpunim me segmente të korruptuara të pushtetit, që arrijnë deri në majën e tij”.

Analistët Shkullaku, Nano e Haxhiu komentojnë në këtë numër të MAPO Weekend nivelin e kriminaliteti në Shqipëri të fokusuar te ngjarja e Elbasanit, si dhe lidhjet e politikës me krimin.

Mustafa Nano: Malavita në këtë vend ka mbrojtje politike 

Çfarë po ndodh me nivelin e krimit në Shqipëri? A kemi lidhje të tij me politikën dhe a e fakton rasti i Elbasanit këtë lidhje?

Pjerin Ndreu tha të enjten në “Opinion” se ngjarja e Elbasanit është reagim i krimit ndaj vendosmërisë që po tregohet nga policia për ta luftuar atë. Kjo është një gjë e bukur për ta besuar. Nuk ka prova që është kështu. Ajo që ne dimë mbi Elbasanin është tjetër, është që një duzinë policësh nuk patën këllqe të ndalojnë një person të vetëm. Pse? Mendja ta thotë se ky i fundit i ka shpatullat e ngrohta. Shpjegim tjetër nuk ka.

Cilat besoni ju se janë arsyet që prokuroria dhe policia nuk hedhin dritë mbi ngjarjen e Elbasanit?

Më e rëndë se vetë ngjarja është fakti që ajo nuk ndriçohet, nuk na jepet informacion se çfarë ndodhi, se kush ishte personi brenda makinës së blinduar, se çfarë bëri grupi policor më pas etj. etj. Kjo është një provë tjetër që malavita në këtë vend ka mbrojtje politike.

Sa mundësi ka për shkëputjen e lidhjes së krimit me politikën kur gjendja po vjen në përkeqësim me gjithë hyrjen në fuqi të ligjit të dekriminalizimit?

Unë besoj që shteti mund ta fitojë betejën me krimin, madje brenda një kohe të shkurtër. Sigurisht, në këtë pikë do thuhej që duhet vullneti i politikës, i gjyqtarëve, prokurorëve etj., por unë do të veçoja policinë. Policia e vetme e ka në dorë t’i japë një goditje të fortë botës së krimit, e ka në dorë që, të paktën, ta bëjë krimin të marrë arratinë e të mos na kapardiset më rrugëve e ambienteve publike. Kjo nuk do ishte pak në një moment të parë. Dhe kjo mund të arrihet veç nëse ministri Xhafaj e ka vullnetin për ta luftuar krimin, nëse ai i ka duart e lira për ta bërë këtë. 

 

Baton Haxhiu: Drejtësia e rregullon krimin, jo policia

Çfarë po ndodh me nivelin e krimit në Shqipëri? A kemi lidhje të tij me politikën dhe a e fakton rasti i Elbasanit këtë lidhje?

Elbasani është një episod kriminal. Dhe i takon gjyqësisë dhe shtetit ligjor të merret me të. Po dal përtej kësaj të them diçka.

Pas dekadave të së ardhmes së humbur, Shqipëria është në procesin e ndërtimit të një shoqërie demokratike dhe të integruar ndërkombëtarisht. Dhe kjo po ndodh në kohë sfiduese të çështjeve botërore. Dhe kjo po ndodh në Ballkanin Perëndimor, ku infrastruktura kriminale historikisht është e fortë, elastike, shumë shpesh mbartës të identitetit kombëtar dhe shumë shpesh këto struktura fuqizohen dhe përdoren nga fuqitë botërore për ta trazuar rajonin. Pra, sigurisht që Shqipëria ka problem me të dhe me zakonet e vjetra që jetojnë nëpër shekuj. Këto kriminalitete të vjetra të lëna gjoja në hije dhe përmes tregjeve të zeza, kanë depërtuar dhe depërtojnë në të gjitha nivelet e shoqërisë.

Por ky kriminalitet nuk është aq i madh dhe aq i rrezikshëm për pjesën ndërkombëtare. Por ky është model i vendeve që të bëjnë presion mbi Shqipërinë për t’u angazhuar, për t’u marrë me rendin dhe ligjin. Dhe kjo nuk është aq e rrezikshme sa që duket në shtypin ndërkombëtar dhe filmat e Hollivudit. Shtypi është gjithmonë i dhënë rreth titujve dhe filmave negativë rreth veprimeve dramatike, dhe shumë shpesh ato mbivendosen mbi realitetin.

Çfarë mendoni se e pengon prokurorinë dhe policinë të hedhë dritë mbi ngjarjen e Elbasanit?

Problemi është përtej një rasti. Shqipëria është shumë e angazhuar për integrimin euroatlantik të shtetit si rrugëdalje nga dekadat e ngadalësimit dhe duke qenë në periferi të gjeopolitikës botërore ka ndërtuar në heshtje një shoqëri me elemente kriminale. Nuk ka pasur momente serioze kushtëzimi nga aktorët ndërkombëtarë…

Tash jemi në një situate tjetër. Kushtëzimi është punë e kryer për Shqipërinë. Sepse është gjithashtu rrugëdalje nga migrimi dhe çështjet penale si mënyra e vetme për të qenë qytetarë të botës për të gjithë qytetarët shqiptarë.

Forcat kriminale që duan të sfidojnë këtë orientim perëndimor të vendit, dhe ndryshimet që do të sjellin, janë ende të forta. Në situatën e çështjeve të paparashikueshme botërore, sfidat me të cilat ballafaqohet BE-ja, radikalizimi dhe droga i nxjerr në pah këto forca negative të shoqërisë shqiptare nëpër botë. Këto krime kanë shumë më tepër mundësi për të destabilizuar shtetin edhe për faktin që një pjesë e infrastrukturës shtetërore i ka përdorur grupet kriminale për zgjedhje. Dhe drogat janë përdorur për financimin e grupeve radikale islamike dhe tregtarëve të armëve.

Shoqëria shqiptare me diskursin publik të rrëmbyer nga bandat kriminale mund të befasohet shumë lehtë nga zgjedhjet radikale që mund t’i ndodhin vendit. Sidomos nëse ajo shoqëri është ende larg standardeve të demokracive perëndimore. Nuk janë bandat ato që ndërtojnë shoqërinë kriminale, janë elitat politike dhe kulturore që ndërtojnë koncepte të korruptuara, mediale, politike, kulturore, duke u financuar nga bandat. Nëse konceptet elitare tërhiqen nga këto financime, edhe shteti dhe politika do t’i kenë dyert e mbyllura. Nuk mund të rregullojë politika të gjitha çështjet nëse një shoqëri elitare është e korruptuar më shumë se politika.

Sa mundësi ka për shkëputjen e lidhjes së krimit me politikën kur gjendja po vjen në përkeqësim me gjithë hyrjen në fuqi të ligjit të dekriminalizimit? Apo ky ligj nuk po merret seriozisht?

Nuk ka të bëjë me marrjen ose mosmarrjen seriozisht të çështjes. Në Ballkan është gjithmonë çështje serioze dekriminalizimi dhe nuk mund të shmangësh dot nëse dëshiron të jesh burrë shteti.

Por kjo kërkon kohë dhe po duhet guxim për t’u marrë me të. Sepse nganjëherë nëse merr nxitim nuk e shëron vendin me veprime radikale dhe vrasje sepse mund të ketë pasoja tragjike për individët dhe shoqërinë siç ishte rasti me Zoran Xhinxhic në Serbi.

Jam i bindur në angazhimin e Edi Ramës në trajtimin e çështjes. Në pamje të parë duket se çështja nuk po ecën, dhe në të vërtetë ajo që duket në media është se shteti i Edi Ramës s’ka asnjë strategji. Por nga pikëpamja e bashkësisë ndërkombëtare, është shumë e qartë se strategjia në veprim në Shqipëri dhe Ballkanin Perëndimor në përgjithësi është e ngadaltë, sepse rrjeti kriminal është i shtrirë në të gjithë Ballkanin. Dhe po nuk u ndërtua një koncept ballkanik për rrënimin e krimit përmes sistemit të drejtësisë, policia mund të jetë vetëm aksidentale në rrënimin e çështjes (rasti i Elbasanit) ose pjesëmarrëse në krim. Drejtësia e rregullon krimin jo policia. Në Shqipëri problemi qëndron te drejtësia. Thjesht dhe qartë.

Armand Shkullaku: Lufta e humbur me krimin sepse shteti është i kapur prej krimit

Çfarë po ndodh me nivelin e krimit në Shqipëri? A kemi lidhje të tij me politikën dhe a e fakton rasti i Elbasanit këtë lidhje?

Rasti i Elbasanit është pasoja direkte e dukshme e lidhjeve të forta që ekzistojnë mes krimit dhe politikës. Fatkeqësisht nuk do të mbetet i vetmi rast dhe me siguri të tjera afera do të shpërthejnë nëse ujërat e ndenjura të moçalit krim-politikë do të nisin të trazohen.

Prej shumë kohësh është folur dhe është shkruar për grupe kriminale që veprojnë të pashqetësuara nga autoritetet shtetërore, përgjegjëse për luftën ndaj tyre. Jo vetëm kaq, por të gjithë jemi dëshmitarë se si persona të rrezikshëm, me rekorde të njohura kriminale, kanë gëzuar mbështetje të plotë nga njerëz të veshur me pushtet.

Rastet kanë qenë të shumta. Nga parcelat gjigante të mbjella me cannabis, tregtia e drogës që bëhej e pashqetësuar nën hundën e policisë, pastrimi i parave të pista që po investohen kudo nëpër Shqipëri, lirimet e dyshimta nga burgjet dhe lidhjet e vërtetuara me struktura të policisë dhe drejtësisë.

Para syve tanë kanë kaluar personazhe dhe ngjarje që në një vend normal do të rrëzonin jo një ministër, por të gjithë qeverinë. Këtu nuk e kam fjalën për dhjetëra persona që arritën të vishen edhe me mandatin e të zgjedhurve në Kuvend apo pushtetin lokal. Por edhe për fenomene të financimit të fushatave elektorale, të depërtimit në listat e partive politike e më pas të shndërrimit në ligjvënës, ndërkohë që të gjithë e njohin të kaluarën e tyre.

Këto lidhje të krimit me politikën u shfaqën fort në periudhat zgjedhore, kur politikanë të rëndësishëm i përdorën ato për të blerë vota, për të shantazhuar qytetarët e kërcënuar kundërshtarët. E më pas, si përfitim, u lanë të qetë të ushtrojnë veprimtarinë e tyre kriminale, duke u shndërruar në bosë të paprekshëm të narkotrafikut, gjobëvënies e madje duke depërtuar edhe në botën e biznesit.

Sot është shumë e vështirë, në mos e pamundur, që ata të preken. Sepse lufta ndaj tyre po ndërmerret si një shfaqje e radhës për të treguar se qeveria ka ndërmend të veprojë dhe jo si një strategji për të shkëputur çdo lidhje me organizata mirëfilli mafioze.

Kam frikë se pushteti aktual këtë luftë e ka një mision të pamundur. Jo se shteti është më i dobët se krimi, por sepse shteti është i kapur prej krimit. Sot nuk ka asnjë grup kriminal që të mos veprojë në bashkëpunim me segmente të korruptuara të pushtetit, që arrijnë deri në majën e tij.

Elbasani u kthye në rastin e dukshëm, por sido që të shkojë historia e operacionit policor atje, të gjithë jemi të bindur se rrënjët e së keqes do të mbeten të paprekuara. Sepse ato nuk fillojnë te një makinë që çau rrethimin e policisë, por te një kupolë që paratë e shqiptarëve, nëpërmjet formave të ndryshme i ka kthyer në burim financimi për kriminelët, të cilët më pas i investojnë për t’i mbajtur ata në pushtet. Me një investigim serioz nuk do të ishte e vështirë për të zbuluar si mblidhen votat në Elbasan, si ndahen tenderat, trojet, aseset publike e deri se si lejohet që qyteti të shndërrohet në një pikë tranziti për drogat e rënda.

Por siç thashë nuk është vetëm Elbasani. Metastazat e kësaj katastrofe kombëtare janë shtrirë kudo. Fatkeqësisht po jetojmë epokën e Rilindjes së Krimit.

Cilat besoni ju se janë arsyet që prokuroria dhe policia nuk hedhin dritë mbi ngjarjen e Elbasanit?

Nuk e përjashtoj mundësinë që kjo të ndodhë edhe për arsye të hetimit siç tha ministri i Brendshëm. Por më shumë besoj se çfarëdo zbardhje e fenomenit të Elbasanit, do të trondiste kupolën politike në vend. Fijet e krimit në këtë qytet lidhen me pushtetin qendror, lokal dhe shkojnë deri në Kuvend. Ato ngjajnë si dy pika uji me situatën e rëndë që përjetoi Italia në vitet ’80. Mjafton këtu të kujtoj se jo vetëm gazetarët me përvojë të Elbasanit, por edhe shumë kolegë tanë në Tiranë, vazhdojnë të heshtin për fakte që njihen nga i gjithë qyteti. Disa nga frika reale që ekziston për jetën e tyre, të tjerë nga bashkëpunimi fitimprurës.

Sa mundësi ka për shkëputjen e lidhjes së krimit me politikën nëse nuk do të mund të funksionojë edhe ligji i dekriminalizimit, i cili nuk duket të jetë marrë aq seriozisht nga politika?

Ligji i dekriminalizimit është bishti i problemit. E keqja nuk fillon aty. Mund të ndalosh me ligjin disa individë që të investohen personalisht në politikë, por është e pamundur që me këtë ligj të godasësh të keqen në kokë, pra aty ky buron kriminalizimi i shtetit. Këtë mund ta bëjë vetëm një pushtet që fuqinë e tij e realizon te mbështetja e qytetarëve dhe jo te forca e banditëve. Kjo gjë në Shqipëri u bë njëherë në fillimin e pushtetit të PD, në vitin 2005, por në fund degradoi për t’u shndërruar në fenomen në periudhën aktuale. Atëherë nuk kishte një ligj për dekriminalizimin, por vullneti politik dhe prerja e çdo bashkëpunimi me bekim nga lart me krimin, mund ta bëjnë të duket i fortë edhe një shtet të dobët në mjete dhe njerëz përballë organizatave kriminale. Sot, mungojnë të dyja, prandaj mendoj se do flasim për operacione e beteja si ato në Elbasan, ndërkohë që lufta është e humbur që në fillim.

Shkruar Nga
More from Enton Palushi

Sfida e identitetit

Nga Dr. Mirela Oktrova Sindroma e udhëkryqit, ku Partia Demokratike hyri me...
Read More

Leave a Reply

Your email address will not be published.