Requiem për një grua prej qelqi




Nga Alda Bardhyli – 
Ajo ishte një grua prej qelqi. Ishte e pamundur të mos kërkoje ta takoje sërish pasi e kishe njohur, aty në apartamentin e saj në katin e fundit diku te 9-katëshet, të shndërruar prej vitesh si një skenë teatri.

Që pas daljes në pension, ajo u tërhoq në këtë hapësirë të mbushur plot kujtime, portrete të mëdha në mure ku ajo shfaqet e bukur me rolet e saj, apo duart që i shkëlqejnë teksa mban në dorë filxhanët e qelqtë të çajit, si sytë e saj.

Ajo ishte Drita Agolli.

Si një personazh i përkryer filmi tek ajo ishin bërë bashkë sharmi i një gruaje me bukuri natyrale, dhe intelektualja e angazhuar herët jo vetëm në krijimin e një brezi të tërë artistësh si pedagoge, por dhe kontributi i çmuar në teatrin shqip. E njëkohësisht ishte e rrethuar me një brishtësi njerëzore si një alegori e bukur që e bënte kaq të veçantë.

E tregonte thjesht jetën e saj, si të ishte duke rrëfyer një tregim të lexuar diku, për vajzën plot ëndrra nga Maqellara që më vitin 1950 iu bashkua Teatrit Popullor Kombëtar. Udhëtimin e gjatë me tren nga Bukureshti në Moskë që do t’i shndërrohej në skenën më të trishtë të jetës së saj, ku do të mësonte lajmin e hidhur të ndarjes së nënës nga jeta. Përsëriste fjalët e saj që i ishin bërë lajtmotiv në jetë se “nuk ka bukuri më të madhe se mendja”. Me mend e gjen rrugën e nderit. Në atë botë vetëm nderin merr, asgjë tjetër.

Në udhëtimin e pafund që nisi disa ditë më parë duket se Drita Agolli mori me vete vetëm nderin.

Në Tiranën e përfshirë nga zhurma e politikës pakkush u ndal të fliste për ikjen e një artisteje e cila përfaqësonte një shkollë më vete mendimi, një nga feministet e angazhuara shqiptare të shekullit XX.

Drita Agolli krijoi një histori krenare të femrave shqiptare, me angazhimin herët në krijimin e një mendimi të ri të teatrit shqiptar, pikërisht në një sistem ku teatri ishte i përfshirë nga ideologjia dhe ku gruaja nuk shihej asnjëherë si parësore.

Ajo i pranoi në heshtje vështirësitë përballë konvencioneve të ngulitura shoqërore.

Nuk e uli kokën as nuk u tërhoq nga pasioni për teatrin edhe kur pas suksesit të shfaqjes “Roje nën llambat e neonit” në autorit kinez Shen Shi Men më 1965, e emërojnë pedagoge definitive në Institut, çka do të thoshte largim nga teatri. Nuk e harroi asnjëherë tronditjen e atyre viteve, ashtu si zhgënjimin kur pas studimeve për regji, emërohet aktore. Në vitin 1964 asaj i besuan dy role të fundit në karrierën si aktore, Dona Lucia në komedinë “Karnavalet e Korçës” të Spiro Çomorës, me regji të Pandi Stilliut dhe Elena Andrejevna; në dramën “Xhaxha Vanja” të Çehovit, me regji të Andrea Malos. Vepra e saj e fundit si regjisore ka qenë “Marianida Pineda” nga Lorka më 1989.

Autore e dhjetëra studimeve për teatrin, Drita Agolli kishte profilin e një artisteje bashkëkohore që jetoi në një nga sistemet më fatale për një artist siç ishte komunizmi. Të qenurit bashkëshortja e një diplomati thjesht pasuroi jetën e saj me kujtime të pashlyeshme nga Moska apo Rumania, por nuk ia bëri të lehtë jetën si artiste femër në një vend si Shqipëria.

Është e trishtë heshtja me të cilën përcollëm për në banesën e fundit këtë grua që me modestinë e një artisti nuk kërkoi kurrë të bënte zhurmë mbi atë çfarë përfaqësonte. Një grua që para se të ikte, duke i besuar John Steinbeck që njeriu kërkon domosdo të lërë një kujtim të vetes; ndoshta një provë që ai ka ekzistuar vërtet, shkroi kujtimet në librin me titull “Pa emër”. Ashtu si i panjohuri që teksa me kokën e rënduar nga largimi që po i bënin nga teatri e ndali në rrugë dhe i tha “Kokën lart, kurrë mos e përkul, ndryshe do të shtypin”. Kur ajo e pyeti kush jeni, ai i tha “nuk kam emër. Për mua nuk ka rëndësi emri, ka rëndësi njeriu…”, duke hedhur hapin drejt turmës së njerëzve dhe duke u zhdukur si meteor.

E Drita nuk mund t’i vinte një emër jetës së saj, hedhur si një teatër i gjatë në librin që ta dhuronte me buzëqeshjen që nuk iu fashit nga fytyra deri në orët e fundit të këtij nëntori të fundit për të, ku u shua përgjithmonë.

loading...
Shkruar Nga
More from Redaksia

Kryeqytetet më të mëdha të botës, si kanë ndryshuar në 100 vite…

      Këto imazhe mahnitëse tregojnë se si shumë qytete apo...
Read More