Si e kam njohur Ramis Alinë

Nga Mustafa NanoRevista Mapo

Ishte vjeshtë e vitit 1998. Kryeredaktorit të Shekullit, Alfred Pezës, i ra zilja e telefonit. “Jam Ramis Alia”, dëgjon t’i thonë nga ana tjetër. “O, si jeni zoti Alia?”. Nuk ishte hera e parë që flisnin në telefon. Sa herë që i pëlqente, apo nuk i pëlqente, ndonjë gjë, Alia e merrte në telefon Pezën, me të cilin kishte ndërtuar një raport mirëbesimi. Edhe kur kishte ndonjë gjë për të thënë, ia jepte Shekullit. Edhe sepse Shekulli anonte majtas, edhe sepse atëmot ngjante me gazetën e së ardhmes. Nuk kish asnjë vit jetë, por ia kish dalë që t’u imponohej të gjithëve. Ishte më e lexuara e më seriozja. Unë edhe sot mendoj se gazeta më e mirë e 27 viteve të fundit është Shekulli i periudhës 1997-2000. Më pas, Kokëdhima zuri ta shihte si një lodër të vetën. Rezultati dihet. Shekulli sot është thjesht një nga titujt që gjenden nëpër kioska.

“Ore, kush është ky Mustafa Nano? Është ndonjëri që shkruan me pseudonim?”, pyet Alia. “Jo, është njeri real; po ta kaloj menjëherë që t’i flasësh vetë; për koincidencë është këtu me mua”, ia ktheu Peza, dhe më la në dorë receptorin. Në vesh më erdhi zëri i njohur metalik i njeriut që deri para shtatë a tetë vitesh ishte i rrethuar prej vëmendjes së të gjithëve e që në vitin 1998 ishte një njeri krejt i izoluar dhe i vetmuar. Ishin të shumtë ata që e thërritnin, për ta identifikuar, me emrin “diktatori i fundit komunist”, por po kaq të shumtë ishin të tjerët që parapëlqenin ta identifikonin në mënyrë kinse neutrale me emrin “Presidenti i parë i regjimit pluralist”. Emërtimi i parë ishte detraktues, i dyti ishte vlerësues.

“E para, më pëlqen mënyra se si shkruani; e dyta, nuk bie dakord me të shumtat e gjërave që thoni”, ia bëri. Më bëri përshtypje menjëherë që më foli në shumës. Por kjo gjë nuk më befasoi. Përkundrazi, do befasohesha më shumë po të më fliste në njëjës. Nuk e përfytyroja dot një udhëheqës komunist t’u fliste të tjerëve që sapo i kish njohur në vetën e dytë të njëjësit. “Të dytën e marr me mend; sa për të parën, më vjen mirë”, i thashë. Pasi shkëmbyem edhe disa mendime të shkurtra mbi “Shekullin” e mbi të përditshmet e tjera, ai po më bënte disa pyetje për të marrë vesh se kush isha e nga vija. “Unë jam 38 vjeç, dhe për rrjedhojë jam prodhim i fabrikës së njeriut të ri: i diplomuar në universitetin Enver Hoxha, dhe i formuar në shkollën e jetës e të punës socialiste”, i fola unë me një terminologji jo të huaj për të. “Nuk paska qenë edhe aq i keq njeriu ynë i ri”, ma ktheu, në formën e një komplimenti, dhe si për të treguar se nuk ishte i sigurt që mund t’ia merrja për kompliment, shtoi: “Po mund ta bëjmë këtë bisedë më të gjerë po të takohemi”. E lamë të takoheshim të nesërmen. “Por kam një kërkesë. Sikur ta pinim kafenë në shtëpinë time? Unë nuk ndihem rehat në kafene”. Rashë dakord pa e zgjatur. Nuk kisha pse jo. Madje, më pëlqente edhe mua ideja që kafenë ta pinim në shtëpinë e tij. Isha kureshtar.

Banonte pranë stadiumit Dinamo, ngjitur me Ujvarën. Në mos gaboj, në atë shtëpi ndenji derisa ndërroi jetë. E gjeta me një grua që duhej të ishte pastruesja. I tha të dilte, ndonëse ajo nuk kishte mbaruar punë. “Bëji nesër çfarë mbeti pa u bërë”, i tha. Por mua nuk m’u duk se kishte ndonjë gjë për të bërë në atë shtëpi. Çdo gjë ishte në rregull. Ishte një shtëpi e thjeshtë, e mobiluar në stilin komunist, me divane të zakonshëm që krijonin një kënd, pranë një tavoline. Përballë tyre ishin disa rafte me libra. I dhashë dorën, dhe pa u ulur ende, e pyeta: “Mund t’u hedh një sy librave të bibliotekës?”. Kur futem në një shtëpi që s’është e imja, nuk mund t’i rezistoj dot tundimit për të parë librat. Më shumë sesa kërshëri, më duket si një patologji e imja. Më zunë sytë titujt e librave të Kadaresë e të Agollit. Të tjerët ishin tituj në italisht. “Nga je ti?”, më pyeti, teksa unë shihja librat. Më foli më në fund në njëjës. Kjo ishte shenjë se ishte vendosur tanimë një lloj konfidence midis nesh, s’ka gjë se unë i fola në shumës deri në fund të asaj bisede, që ka qenë e para dhe e fundit për mua. “Nga Skrapari”. E kapi një lloj ngazëllimi. “Ah, po pse nuk thua ti?”. “Po pse, çfarë ndryshon ky fakt?”. “Po Skrapari ka qenë i yni”. “Është ende i juaji; i juaji do të jetë gjithnjë”, ia bëra unë, dhe i shpjegova se ç’kisha hequr gjatë kohës që u kisha ardhur rreth fshatrave si kandidat për deputet në vitin 1991. “Sa për qind të votave more?”, më pyeti. “Në mars 1991 mora 12%, ndërsa në mars 1992 mora afro 30%”. “Nuk qenka edhe aq i yni; 30% paskan votuar për PD-në”, ia bëri. Dhe vijoi: “Po nga cili fshat i Skraparit je?”. “Është një fshat i vogël, që nuk shquhet për asgjë; nuk ka gjasa që të kesh dëgjuar për të; edhe unë vetë nuk kam qenë asnjëherë”. “Po ti ma thuaj, njëherë”. “Fshati quhet Strorë”, i thashë unë. “Ah, Strora, fshati i këngës”. Më befasoi. Strora mbahej njëmend si fshati i këngës. Të gjithë dinin të këndonin. Këngët tradicionale, me iso, kuptohet. Ai zuri të më fliste për Skraparin që, me ç’mora vesh, e njihte më mirë se unë.

Ramisi rrinte ulur në shtëpi njësoj si në takimet që bënte në Presidencë apo në Komitetin Qendror, me këmbët ngjitur. Njërën dorë e mbante mbi këmbë, tjetrën e mbante të hapur e të mbështetur mbi kokën e divanit. Zumë të flisnim për politikën. Duke u bërë interpret i një fiksimi kolektiv, unë i bëra pyetjen: Ti e çove Berishën te studentët? Nuk di pse mendova se në kokën e Alisë, një nëntekst i pyetjes po merrte formën e një padie: “Ti je Frankeinsteini; nuk të mjaftuan dëmet që i ke bërë vendit, dhe ja, në fund na bëre dëmin më të madh, na le peshqesh këtë palo burrë”. Po prisja të më sqaronte këtë padi, por ai thjesht dha një shpjegim që e kish dhënë edhe herë të tjera në televizion: “Kur u ngritën studentët, vjen Xhelil Gjoni e më thotë se në krye të tyre janë disa tropojanë. I them se duhet t’u dërgojmë një tropojan tonin, me ndikim, atje sipër. ‘Kë kemi ne nga Tropoja që mund ta bëjë këtë punë?’. ‘Është Sali Berisha, doktori i Hysni Kapos’, më thotë. ‘Ma sill këtu’, i them. Ma sollën Saliun. I thashë të shkonte urgjentisht në qytetin Studenti, dhe t’i qetësonte ata tropojanët e vet. Më tha ‘si urdhëron’. Iku, e nuk u kthye të më raportonte. Veç kur e pashë që u bë kryetar i Partisë Demokratike”.

Biseda ishte e gjatë. U fol edhe për Enver Hoxhën, për të cilin kishte mendimin se “ishte – ndryshe nga çfarë mendoni ju antikomunistët – një burrë shteti shumë zgjuar”. “Vitet e fundit, për shkak të sëmundjes, u bë disi tuaf (“tuaf” është një fjalë e imja; ai më tha diçka të ngjashme me të), por para se ta kapte sëmundja, ka qenë një mendje brilante”, më tha. Mbaj mend se në përgjigje të kureshtjes sime për të ditur se çfarë do ndodhte në Shqipëri, nëse Enver Hoxha do të ishte gjallë në vitin 1990, ai më tha se midis disa opsionesh, nuk përjashtonte as opsionin që ai, d.m.th. Hoxha, të bënte një kthesë të fortë para të tjerëve, para se të binte Muri i Berlinit. Duke parë se në pamjen time pati mosbesim, ai shtoi: “Kështu mendoni ju, se e quani të çmendur, të rrjedhur, apo ku di unë, por ai ishte me nuhatje të jashtëzakonshme, dhe në momente të vështira nuk ishte dogmatik, përkundrazi, ishte praktik e pragmatik”.

“Sa për dogmatik, këtë nuk ta besoj, nuk ka udhëheqës komunist që nuk ka qenë dogmatik, ti je një ilustrim i këtij fakti”. Këtë nuk ia thashë. E mendova. Nuk mund t’ia thoja. Lëri të tjerat, por nuk isha edhe aq i sigurt nëse bëhej fjalë për dogmatizëm, apo për një tërheqje prej karmës së vet, në momentet që ende mendonte se komunizmi është regjimi më i mirë politik në këtë botë.

Shkruar Nga
More from Enton Palushi

Demokracia Fast Food

Nga Indrit Vokshi Mbas konfirmimit të pushtetit nga Partia Socialiste më 25...
Read More

Leave a Reply

Your email address will not be published.