INNOPLATFORM dhe nevoja e modelimit të biznesit dhe inovacionit

Shqipëria paraqet një model inovacioni në biznes që përdor të gjitha llojet e inovacioneve, por me një frekuencë të vogël në hyrje (81%).

Nga Ermira Qosja

Inovacioni qëndron në thelbin e zgjidhjes së sfidave me të cilat sot bota ballafaqohet. Mjafton të sjellim në vëmendje që Raporti i Indeksit Global të Inovacionit (GII) është i pranuar gjerësisht si një matës shumë i rëndësishëm i rritjes dhe zhvillimit ekonomik. Ky indeks që në thelbin e vet merret me aspektet shumëdimensionale të inovacionit ofron një bazë të pasur të dhënash për 126 ekonomi botërore, të cilat po e përdorin GII si një mjet për të përmirësuar performancën e inovacionit, madje duhet thënë po e përdorin në nivele shumë të larta përfaqësuesish të qeverive dhe të aktorëve të tjerë në treg.Duhet të marrim në konsideratë, që kur flitet për inovacionin zakonisht ai lidhet me krijimin e teknologjive të reja që ndihmojnë në zgjerimin e kufijve të asaj çka është sot e mundur, por lidhet gjithashtu dhe me zhvillimin e modeleve të reja të biznesit që e bëjnë botën më eficiente dhe më ndërvepruese. Për këto arsye, sot bëhet e domosdoshme që drejtuesit e bizneseve vazhdimisht ta rishpikin, rimendojnë dhe riimagjinojnë atë çka ndodh në mjedisin e tyre të biznesit, të bëjnë njerëzit së bashku, për të sjellë në tavolinë idetë dhe kreativitetin e tyre më të mirë.

Projekti IPA INNOPLATFORM në Ballkanin Mediterran, implementohet në përputhje me Aksin 1 të prioritetit – “Sipërmarrje dhe Inovacion”, si dhe të objektivit më specifik Territoret inovative dhe prioritetet e investimit – duke suportuar NMV[1] e Ballkanit Mediterran që të rriten në tregun rajonal, kombëtar dhe ndërkombëtar dhe të angazhohen në proceset inovative.

Për Ballkanin Mediterran, projekti evidentoi 4 lloje inovatorësh për NMV-të: Inovator në Produkt/Shërbim; Inovator në Proces; Inovator në Organizim dhe Inovator në Marketing dhe mbi këtë bazë, një nga paketat e projektit u fokusua me kërkimin e modelit të inovacionit të NMV-ve në Shqipëri (Rajon) si dhe në identifikimin e nevojave të tyre, kur duhet të implementojnë me sukses inovacionin dhe modelet e biznesit të inovacionit (nën paketën 4.1. të projektit)

Pyetësori online i përpiluar nga partnerët në projekt, u dërgua në 150 NMV shqiptare, përgjigje u morën nga 115 prej tyre dhe më specifikisht: 50 mikrondërmarrje, 41 ndërmarrje të vogla, 24 ndërmarrje të mesme.

E rëndësishme për cilësinë e të dhënave të mbledhura përmes pyetësorit është që personat që e kanë plotësuar njohin mjaft mirë produktet që ndërmarrja e tyre ofron (98.6%), burimet e të ardhurave të saj ( 93,91%) dhe 97,39% e tyre shprehen që janë të përfshirë në zhvillimin e produkteve/proceseve të reja në ndërmarrje.

Kampioni i marrë në studim i NMV-ve paraqet disa veçori, kështu: për sa i përket fazës së zhvillimit – 5.2% e ndërmarrjeve janë start up-s, 51.3% janë në fazë rritje, 39.1% janë në fazë maturimi dhe 4.4% janë në fazë rënie; 67,83% e tyre janë biznes familjar; 43,48% janë në pronësi apo drejtohen nga një grua, 16,52% i përkasin një grupi ndërmarrjesh, me seli në Shqipëri, Gjermani, Spanjë, Britani e Madhe dhe Izrael.  Inovacioni NMV-ve në 12 muajt e fundit Përpunimi i të dhënave të mbledhura përmes pyetësorit online, për 12 muajt e fundit të aktivitetit të NMV-ve pjesë e kampionit të studimit, tregoi që: Referuar inovacionit të produktit/shërbimit rezulton që mesatarisht 71 % e NMV-ve të kenë aplikuar disa forma të këtij inovacioni, Shqipëria paraqitet mbi mesataren rajonale (Shqipëri, Greqi, Maqedoni, Qipro dhe Bullgari). Ndërmarrjet shqiptare bëjnë në masën 78% inovacion produkti dhe 57% inovacion shërbimi, gjithashtu vlen të theksohet që mikrondërmarrjet paraqesin një vlerë më të lartë të inovacionit në produkt/shërbim se gjithë kampioni. Në 61% të ndërmarrjeve inovacioni produkt/shërbim është i ri në treg; në 45% prej tyre produkt/shërbim i ri në ndërmarrje dhe 29% prej tyre përgjigjën për të dyja llojet e inovacionit.Referuar inovacionit në procese, 71 % e NMV-ve shqiptare kanë realizuar procese inovative duke qëndruar dukshëm mbi mesataren rajonale (57%); 70% e tyre kanë futur proces inovativ në lidhje me produktin; 80% proces inovativ të lidhur me aktivitetet mbështetëse dhe rreth 70% e ndërmarrjeve të kampionit metoda të reja në distribucion;Referuar inovacionit organizativ, 68% e NMV-ve kanë futur disa forma të inovacionit në organizim, duke qëndruar dhe për këtë tregues mbi mesataren rajonale (52%). Nga tri llojet e inovacionit organizativ, praktika të reja në biznes, organizim i vendit të punës dhe furnitorë të rinj ndërmarrjet e kampionit të studimit duket i kushtojnë më shumë vëmendje inovacionit që ka të bëjë me organizimin e vendit të punës (81%).Në lidhje me inovacionin në marketing, 57 % kanë futur disa forma, por ajo çka evidentohet është se mes katër formave: dizajn i ri i paketimit, promocion i ri i produktit, pozicionim i ri i produktit dhe metoda të reja të vendosjes çmimit, me e aplikueshme është pozicionim i ri i produktit. Duhet theksuar se ka një dominancë të lehtë të bizneseve që i përkasin apo drejtohen nga gratë në inovacionin në marketing. Modeli Inovator i Biznesit Konsiderohen të gjitha ato ndërmarrje që kanë patur të paktën një nga katër llojet inovacionit (produkt, proces, organizativ dhe marketing) që në rezultat sjell ndryshime të tre komponentëve: krijimit të vlerës, sistemit të biznesit dhe gjenerimit të të ardhurave.Ashtu siç mund të jenë dhe pritshmëritë tona, rezulton që Shqipëria paraqet një model inovacioni në biznes që përdor të gjitha llojet e inovacioneve, por me një frekuencë të vogël në hyrje (81%). Në lidhje me proceset, ky model fokusohet vetëm në aktivitet e suportit, në marketing fokusohet në pozicionimin në kanale të reja të produkteve, në organizim inovacioni fokusohet kryesisht me inovacionin në organizimin e punës. Në përgjithësi, NMV-të me këtë model orientohen drejt futjes së produkteve/shërbimeve të reja dhe aktiviteteve mbështetëse për të bërë sukses.Modeli i dytë, NMV-të me fokus të fortë në inovacionin e shërbimeve dhe ndryshimin e modelit të të ardhurave, shoqëruar më inovacion në çmimit të produkteve, përbëjnë vetëm 10% të kampionit të studimit. Modeli i tretë, NMV-të me aktivitetin më të lartë të inovacionit (rreth 9% e kampionit), karakterizohen nga një fokus në futjen e më shumë produkteve të reja sesa shërbimeve. Optimizmi i metodave të prodhimit është më se i zakonshëm, po aq sa dhe optimizmi i organizimit të brendshëm dhe rregullimeve të ofertës. Dizajn i ri, pozicionimi në kanale të reja dhe inovacioni i promocionit të produkteve luajnë gjithashtu një rol të rëndësishëm. Me gjithë ndryshimet radikale, modeli i të ardhurave mbetet i pandryshueshëm.

Disa karakteristika të inovacionit në NMV-të shqiptare

Proces i mirë planifikimi, vendosje objektivash, plane funksionale solide, përdorimi i standardeve. Përdorim i pakët i instrumenteve të modelimit të biznesit. Orientuar nga futja e produkteve/shërbimeve të reja. Metoda vendimmarrje strategjike nga lart-poshtë për futjen e inovacionit. Përdorimi i burimeve financiare të ndërmarrjes për financimin e inovacionit dhe më pak burimeve të tjera, fondeve të BE etj.

[1] NMV – Ndërmarrjet e vogla dhe të mesme

 

Shkruar Nga
More from Enton Palushi

Ja skenarët e mundshëm, PS: Llalla ikën më 7 dhjetor

Policia e Shtetit ka tashmë një “hartë” të shtrirjes së grupeve kriminale...
Read More